128 lat temu urodził się Izydor Izaak Rabi. Noblista z Rymanowa, który podbił świat fizyki

128 lat temu, 29 lipca 1898 roku, w niewielkim Rymanowie przyszedł na świat Izydor Izaak Rabi – jedyny laureat Nagrody Nobla pochodzący z dzisiejszego województwa podkarpackiego. Jego życie to fascynująca opowieść o drodze z galicyjskiego miasteczka na szczyty światowej nauki, naznaczona emigracją, geniuszem i niezwykłym związkiem z rodzinnym miastem.

Od Rymanowa do Nowego Jorku – droga do naukowych szczytów

Izydor Izaak Rabi w Rymanowie spędził zaledwie pierwszy rok życia. W 1899 roku jego rodzice podjęli decyzję o emigracji i przenieśli się do Nowego Jorku. To właśnie za oceanem przyszły noblista rozwijał swoje naukowe pasje. W 1927 roku uzyskał stopień doktora fizyki na Columbia University, broniąc pracy poświęconej magnetycznym właściwościom kryształów.

Dziesięć lat później, w 1937 roku, otrzymał tytuł profesora. Jego kariera nabrała tempa, a w 1940 roku objął stanowisko dyrektora Instytutu Promieniowania. To właśnie tam prowadził badania, które przyniosły mu największe uznanie.

Nobel i powrót do korzeni

W 1944 roku Izydor Izaak Rabi został uhonorowany Nagrodą Nobla za osiągnięcia w dziedzinie badań magnetycznych właściwości jąder atomowych. Był to przełom w fizyce, który umocnił jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych uczonych XX wieku. Mimo światowej sławy fizyk nigdy nie zapomniał o małym miasteczku, w którym przyszedł na świat.

W 1971 roku odwiedził rodzinny Rymanów. Wzruszenie i zaskoczenie ciepłym przyjęciem – tak wspominał tę wizytę Jan Rajchel, ówczesny burmistrz miasta.

Był bardzo wzruszony i zaskoczony miłym przyjęciem.

Jan Rajchel, ówczesny burmistrz Rymanowa

Pamięć o nobliście w Rymanowie

Po śmierci Rabiego w 1988 roku, w wieku 90 lat, Rymanów nie zapomniał o swoim wybitnym synu. W 2005 roku zorganizowano sesję popularno-naukową pod tytułem „Izaak Izydor Rabi Noblista z Rymanowa. Fizyka, Fizycy i ich dzieło”. Wydarzenie zgromadziło lokalną społeczność i naukowców, przypominając o dziedzictwie fizyka.

Na budynku Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego w Rymanowie odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą nobliście, autorstwa Andrzeja Samborowskiego – Zajdla. Tablicę odsłonili senator Janusz Konieczny, burmistrz Jan Rajchel, przewodniczący Rady Miejskiej Marian Niemczyk oraz dyrektor LO Bogusław Michalski. To trwały znak pamięci, który każdego dnia przypomina młodzieży o lokalnej dumie.

Postać Izydora Izaaka Rabiego ma dla mieszkańców Rymanowa i całego Podkarpacia szczególne znaczenie. Jest dowodem na to, że nawet z małego miasteczka można sięgnąć gwiazd – dosłownie i w przenośni. Jego naukowe dokonania i przywiązanie do rodzinnych stron budują lokalną tożsamość i inspirują kolejne pokolenia do rozwijania pasji w dziedzinie nauk ścisłych.

Rocznica urodzin noblisty to doskonała okazja, by przypomnieć jego historię i zachęcić młodych ludzi do zgłębiania tajników fizyki. Warto, aby pamięć o Izydorze Izaaku Rabim była żywa nie tylko w dniu jego urodzin, ale przez cały rok – jako symbol, że wielkie umysły rodzą się także w małych miejscowościach. Informacje zebrano na podstawie materiałów archiwalnych i wspomnień lokalnych samorządowców.