Józef Czuchraps
Biografia
Józef Czuchraps urodził się 4 marca 1911 r. w Białobrzegach (od 1926 dzielnica Krośna). Po ukończeniu krośnieńskiej szkoły tkackiej i odbyciu służby wojskowej w latach 1930–1931 w Przemyślu, pracował w fabryce wyrobów lnianych „Lnianka” w Krośnie. Był członkiem Zjednoczenia Zawodowego „Praca Polska” i Stronnictwa Narodowego. W styczniu 1941 związał się z NOW, lecz wkrótce – pod wpływem swojego przyrodniego brata – przeszedł do Tajnej Organizacji Wojskowej. Od lutego 1943, po scaleniu TOW z AK, stanął na czele oddziału dyspozycyjnego rejonu Kedywu OP-15. Był trzykrotnie aresztowany przez Gestapo. Brał udział w akcjach likwidacyjnych konfidentów będących na zlecenie Niemców.
W dniu 28 czerwca 1943 w wyniku konfliktów z dowódcą Kedywu Zenonem Sobotą przeszedł ze swoim oddziałem do NOW. Po akcji scaleniowej NOW z AK został 1 września 1943 dowódcą pierwszego w Inspektoracie AK Jasło oddziału partyzanckiego OP-11. W czasie akcji „Burza” od czerwca 1944 jego oddział wchodził w skład zgrupowania partyzanckiego OP-23 „Południe” (oddział Czuchry zasilił zgrupowanie dwoma plutonami). Józef Czuchra w stopniu porucznik czasu wojny pełnił funkcję zastępcy dowódcy Zgrupowania „Południe” kpt. Adama Winogrodzkiego. W wyniku nieporozumień z dowódcą kpt. Winogrodzkim 9 (na wzgórzu Jawornik) / 11 sierpnia 1944 opuścił zgrupowanie, a wkrótce potem – po wkroczeniu wojsk sowieckich – rozwiązał swój oddział.
Poszukiwany przez NKWDiUB, wymknął się 4 listopada 1944 z obławy, zabijając kapitana i ciężko raniąc drugiego enkawudzistę. Powrócił do działalności konspiracyjnej i do wiosny 1945 przeprowadził kilka akcji zbrojnych. W Jaćmierzu udzielał mu schronienia Józef Stachowicz. Józef Czuchra był żonaty; żona przebywała w Krośnie.
Władze SN, w dyspozycji którego pozostawał, poleciły mu opuścić teren Podkarpacia. W czasie przygotowań do wyjazdu został aresztowany 31 marca 1945 r. przez UB w Rzeszowie. Został przewieziony do siedziby WUPB, gdzie podczas przesłuchania zaatakował oficera śledczego, zabrał mu pistolet, zastrzelił go i uciekł; podczas próby ucieczki został zastrzelony przez wartownika. Naocznym świadkiem jego śmierci był aresztowany wspólnie z nim Jan Radożycki „Owczarek”. W swoich wspomnieniach opisuje go jako człowieka potrafiącego organizować akcje przeciw Niemcom bez naruszania ludności polskiej.
Józef Czuchra został symbolicznie upamiętniony na grobie Heleny Czuchry (1911–1986) na Cmentarzu Komunalnym w Krośnie.